ADHD jako sposób funkcjonowania układu nerwowego
ADHD to sposób, w jaki działa uwaga, emocje i impulsy u dziecka. To nie jest kwestia wychowania ani złej woli, tylko tego, jak dziecko odbiera i reaguje na świat. Jest to sposób funkcjonowania układu nerwowego, który towarzyszy dziecku przez całe życie. Objawy mogą zmieniać swoje nasilenie wraz z wiekiem i doświadczeniem, ale sam mechanizm pozostaje stały. Dlatego odejście od myślenia, że dziecko „wyrośnie z ADHD, jeśli bardziej się postara”, ma kluczowe znaczenie. Trudności nie wynikają z braku chęci, lecz z ograniczonych możliwości samoregulacji.
Dlaczego brak wsparcia ma realne konsekwencje
Niezaopiekowane ADHD zwiększa ryzyko poważnych trudności emocjonalnych i społecznych. U dzieci i nastolatków częściej pojawiają się:
- obniżone poczucie własnej wartości
- objawy depresyjne i lękowe
- nasilone konflikty z otoczeniem
- zachowania ryzykowne w okresie dorastania
- problemy szkolne i edukacyjne poniżej realnych możliwości dziecka
Dzieci z ADHD, które otrzymują systematyczne wsparcie, znacznie częściej poprawiają jakość swojego funkcjonowania i życia.
Typowe obszary trudności
ADHD najczęściej przejawia się w trzech obszarach: uwagi, aktywności ruchowej i impulsywności.
Zaburzenia uwagi
Dziecko może:
- nie kończyć rozpoczętych zadań
- zapominać polecenia
- gubić rzeczy
- popełniać błędy wynikające z nieuwagi
- łatwo rozpraszać się bodźcami
Koncentracja to także zdolność oderwania się od czynności przyjemnej, gdy sytuacja tego wymaga.
Nadmierna aktywność ruchowa
Może objawiać się jako:
- trudność z pozostaniem w bezruchu
- potrzeba ciągłego ruchu
- hałaśliwość
- szybkie zmiany aktywności
Nie jest to celowe przeszkadzanie, lecz sposób regulowania pobudzenia.\
Impulsywność
Dziecko może:
- nie czekać na swoją kolej
- przerywać rozmowy
- reagować natychmiast
- mieć trudność z odroczeniem potrzeby
Impulsywność bywa mylnie interpretowana jako problem wychowawczy.\
ADHD nie jest wyborem dziecka
Objawy ADHD są niezależne od woli dziecka. Komunikaty typu „gdybyś się bardziej postarał” wzmacniają poczucie winy i bezradności, zamiast pomagać.
Problem nie leży w braku chęci, lecz w ograniczonej możliwości regulowania uwagi, emocji i impulsów.
Rola dorosłych
Dzieci i nastolatki z ADHD nie radzą sobie samodzielnie z wieloma codziennymi wyzwaniami. Potrzebują dorosłych, którzy:
- dostosowują wymagania do realnych możliwości
- pomagają w organizacji i strukturze dnia
- uczą strategii radzenia sobie z objawami
- wzmacniają poczucie kompetencji
Wsparcie powinno koncentrować się tam, gdzie objawy realnie utrudniają funkcjonowanie. W pozostałych obszarach dziecko powinno być traktowane jak każde inne.
Co naprawdę pomaga
Skuteczne wsparcie ADHD opiera się na psychoedukacji, pracy terapeutycznej, wsparciu rodziny, a w niektórych przypadkach także leczeniu farmakologicznym.
Celem nie jest zmiana dziecka, lecz stworzenie warunków, w których może rozwijać się bez ciągłego doświadczania porażki.
W Psychosystem patrzymy na ADHD przez pryzmat realnych potrzeb regulacyjnych dziecka. Im wcześniej zostaną one zauważone i zaopiekowane, tym większa szansa na zdrowy rozwój emocjonalny i satysfakcjonujące życie.
Psychoterapia Lublin – w Ośrodku Psychosystem psychologowie zajmują się diagnozą w kierunku ADHD dla osób dorosłych i dzieci, oraz psychoterapią.