Kiedy korzystanie z internetu zaczyna wpływać na nasze życie.
Coraz więcej osób spędza w sieci znacznie więcej czasu niż planowało. Codzienne korzystanie z telefonu, mediów społecznościowych czy gier online może wydawać się normalne, a nawet niezbędne do pracy czy kontaktów z innymi. Jednak nadmierne korzystanie z internetu potrafi wpływać na emocje, koncentrację, relacje i poczucie własnej wartości.
Często problem nie jest od razu zauważalny: „to tylko kilka minut dłużej”, „wszyscy tak robią”. Z czasem powstaje trudność w kontrolowaniu czasu spędzanego online, poczucie winy, stres i izolacja.
Mechanizmy psychologiczne uzależnienia od internetu
- Mechanizm nagrody w mózgu – internet i media społecznościowe działają na układ nagrody w mózgu. Każde powiadomienie, lajki czy wiadomości generują krótkotrwałe poczucie przyjemności i satysfakcji. Psychologia wyjaśnia, że mózg zaczyna dążyć do coraz częstszych „małych nagród”, co może prowadzić do nawykowego sprawdzania telefonu.
- Ucieczka od stresu i trudnych emocji – długotrwałe przebywanie w sieci może służyć jako mechanizm ucieczki od problemów, lęku czy samotności. W tym kontekście uzależnienie staje się formą niewerbalnej, automatycznej regulacji emocji, często nieuświadomionej.
- Wpływ internetu na relacje społeczne – nadmierny czas online może ograniczać realne kontakty, co prowadzi do trudności w nawiązywaniu satysfakcjonujących relacji. Osoby uzależnione od internetu mogą odczuwać izolację, frustrację w relacjach rodzinnych i trudność w rozwiązywaniu konfliktów w realnym świecie.
- Uzależnienia behawioralne i ich specyfika – psychologia uzależnień klasyfikuje nadmierne korzystanie z internetu, gier komputerowych, telefonu czy hazardu jako uzależnienia behawioralne, czyli procesy w mózgu i zachowania są bardzo podobne do uzależnień od substancji, choć nie dotyczą chemicznych środków.
- Mechanizm nałogowego regulowania uczuć i emocji – jest to dysfunkcjonalny sposób radzenia sobie z nieprzyjemnymi stanami emocjonalnymi, w którym konkretna czynność staje się (granie w gry, przeglądanie Instagrama, scrollowanie TikToka) głównym sposobem uśmierzania negatywnych stanów, takich jak: stres, nuda czy lęk. Zastępuje on naturalne mechanizmy, tworząc błędne koło, w którym uzależniona osoba gra, by poczuć ulgę, co pogłębia problemy i wymusza kolejną ucieczkę w wirtualny świat. Zmiana patologicznych schematów polega na zdobywaniu wiedzy, w jaki sposób doświadczać i wyrażać emocje w nowy, bezpieczny dla zdrowia sposób. Na zajęciach osoba uczy się, jak przeżywać emocje zamiast odcinania się od nich poprzez ucieczkę w media.
- Mechanizm rozproszonego i rozdwojonego „ja” – osoba uzależniona stopniowo traci spójność swojej tożsamości. W trakcie korzystania z komputera czy telefonu doświadcza złudnego poczucia sprawczości i kontroli – wierzy, że w każdej chwili może przerwać swoją aktywność, nie dostrzegając jej negatywnych konsekwencji. Może wtedy odczuwać, że jest lepsza, odważniejsza, a nawet wszechmocna. Jednak przerwanie cyberaktywności często wiąże się z pojawieniem się trudnych emocji – cierpienia, wstydu, poczucia winy czy upokorzenia oraz spadkiem samooceny. W tych momentach osoba zaczyna postrzegać siebie jako słabą i bezradną.
————————————————————————————————————-
Rola mechanizmów obronnych w uzależnieniach behawioralnych
W uzależnieniach behawioralnych (np. nadmierne korzystanie z internetu, granie, hazard, zakupy) mechanizmy obronne pełnią ważną funkcję – chronią osobę przed trudnymi emocjami (wstydem, lękiem, poczuciem utraty kontroli), ale jednocześnie utrudniają zauważenie problemu i podjęcie zmiany.
- Zaprzeczanie – polega na nieprzyjmowaniu do świadomości faktu, że istnieje problem. Przejawia się przez bagatelizowanie czasu spędzanego online lub na danej aktywności: „to nie jest uzależnienie, mam nad tym kontrolę”, „w każdej chwili mogę przestać”. Funkcja: chroni przed lękiem i poczuciem winy, ale blokuje motywację do zmiany.
- Projekcja – to przypisywanie innym własnych trudności, impulsów lub emocji. Przejawia się obwinianiem otoczenia za swoje zachowania: „to przez innych gram, prowokują mnie”, „partner/rodzina przesadza, to oni mają problem, nie ja” Funkcja: pozwala uniknąć konfrontacji z własną odpowiedzialnością i trudnymi emocjami.
- Wyparcie – polega na usuwaniu ze świadomości niewygodnych faktów, emocji lub doświadczeń. Przejawia się brakiem pamięci lub minimalizowaniem epizodów nadmiernego korzystania: „nie pamiętam, żebym aż tyle czasu spędził przy komputerze”, lub ignorowaniem konsekwencji (np. pogorszenia relacji, zdrowia, pracy). Funkcja: chroni psychikę przed przeciążeniem, ale utrudnia realną ocenę sytuacji.
——————————————————————————————————-
Jak odzyskać kontrolę nad czasem online
Świadomość nawyków cyfrowych – zapisuj czas spędzony online i momenty, w których korzystasz z internetu automatycznie.
Wyznaczanie granic korzystania z sieci – określ godziny „offline”, w których poświęcasz czas sobie, rodzinie lub hobby.
Aktywności alternatywne offline – spacery, sport, rozmowy twarzą w twarz, kreatywne zajęcia.
Wsparcie psychologiczne i grupowe – uczestnictwo w grupach wsparcia lub konsultacjach psychologicznych pomaga przerwać szkodliwe wzorce i odzyskać kontrolę nad czasem.
————————————————————————————————————–
Pomoc psychologiczna w uzależnieniu od internetu w Lublinie
W Psychosystem osoby zmagające się z uzależnieniami behawioralnymi i trudnościami w kontroli czasu online mogą skorzystać ze wsparcia Anny Izdebskiej – psycholog i trenerki umiejętności społecznych.
Prowadzi treningi umiejętności społecznych i grupy wsparcia, pomagając uczestnikom lepiej rozumieć swoje zachowania, odzyskać równowagę i budować zdrowe relacje z otoczeniem.
Jeżeli masz świadomość swojego uzależnienia lub w Twoim otoczeniu jest osoba o takich skłonnościach – skontaktuj się z terapeutą TUS (Trening Umiejętności Społecznych).
Terapeuci – Psycholog Psychoterapeuta Lublin
#psychologLublin #psychoterapeutaLublin #TUSLublin